İşyeri sağlık taraması nedir? (6331 md.15)
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md.15, işverenin çalışanları işyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutmasını zorunlu kılar. Sağlık muayenesinin zorunlu olduğu dört hâl kanunda sayılmıştır:
İşe giriş
Çalışan işe başlamadan önce; işe uygunluk değerlendirmesinin girdisi.
İş değişikliği
Çalışanın maruziyeti değişen bir işe geçmesi hâlinde.
İşe dönüş
Uzun süreli işten uzaklaşma sonrası, çalışanın talebiyle.
Periyodik
İşin devamı süresince düzenli aralıklarla; aralık tehlike sınıfına bağlıdır.
Muayeneye hangi tetkikin eşlik edeceğine işyeri hekimi karar verir. Kanun tetkik listesi vermez; işin riskine göre kapsam kurulur.
Hangi tetkikler yapılır?
Tetkiklerin usulünü Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 31725, 20.01.2022) düzenler; yapılabilecek tetkikleri kalem kalem sayar ve nerede yapılabileceğini belirler: sabit tıbbi tetkik mekânı ya da gezici iş sağlığı aracı (Md.14).
Mobil sağlık tarama aracımızın izin belgesi altı tetkiki kapsar: PA akciğer grafisi, endüstriyel işitme tarama testi (odyometri), solunum fonksiyon testi (SFT), EKG, göz fonksiyonları ölçümü ve laboratuvar için numune alma. Numuneler ruhsatlı laboratuvarda, alındıktan sonra en geç kırk sekiz saat içinde analiz edilir. Ayrıntı: mobil sağlık tarama aracı.
- Gürültülü hat → odyometri
- Toz, duman, kimyasal → akciğer grafisi ve SFT
- Ağır iş, yüksekte çalışma → EKG
- Ekran ve hassas iş → görme taraması
- Genel tarama → kan ve idrar tahlili
- Tümü tek seferde → periyodik muayene
Periyodik sağlık taraması aralıkları
Aralık işyerinin tehlike sınıfına bağlıdır ve “en geç” kuralıyla okunur: çok tehlikeli sınıfta en geç yılda bir, tehlikeli sınıfta en geç üç yılda bir, az tehlikeli sınıfta en geç beş yılda bir. İşyeri hekimi işin riskine göre süreyi kısaltabilir; uzatamaz.
Tehlike sınıfı NACE koduyla belirlenir. Sınıfınızı bilmiyorsanız teklif formunda NACE kodunuzu ya da SGK işyeri sicil numaranızı yazmanız yeterlidir; sınıfı ve aralığı biz çıkarırız.
İşyerinde mi, merkezde mi?
İkisi de yasal ve eşdeğerdir. Fark üretim kaybındadır: çok sayıda çalışanın sırayla merkeze gidip gelmesi günler alırken araç taramayı vardiya takvimine gömer. Gözetim OSGB ikisine de yetkilidir — gezici iş sağlığı aracı izin belgesi 10563, sabit tıbbi tetkik mekânı izin belgesi 10326, çatı OSGB yetki belgesi OSGB-236.
Bir sınır nettir: tarama tetkik yapar, sağlık raporunu işyeri hekimi düzenler. Sonuçlar hekime iletilir; işe uygunluk değerlendirmesi ve rapor onundur.
Taramayı yaptırmamanın sonucu
Sağlık gözetimi yükümlülüğü 6331'in idari para cezasına bağlı maddelerindendir; ceza çalışan başına ve aya göre hesaplanır, denetimde geriye dönük istenir. Ama asıl bedel cezadan büyüktür: meslek hastalığı erken yakalanmadığında tazminat ve iş kaybı, cezanın katlarına çıkar. Tarama, hem yükümlülüğü hem riski kapatır.
Sıkça sorulan sorular
İşyeri sağlık taraması zorunlu mu?
Evet. 6331 sayılı Kanun md.15 işverene çalışanların sağlık gözetimini yaptırma yükümlülüğü verir; işe giriş, iş değişikliği, işe dönüş ve periyodik muayene bu kapsamdadır. Maliyet işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz.
Periyodik sağlık taraması hangi aralıklarla yapılır?
En geç çok tehlikeli sınıfta yılda bir, tehlikeli sınıfta üç yılda bir, az tehlikeli sınıfta beş yılda bir. İşyeri hekimi işin riskine göre bu süreleri kısaltabilir; uzatamaz.
Hangi tetkikler yapılır?
Kanun tetkik listesi vermez; kapsamı işin riskine göre işyeri hekimi belirler. Gürültülü işte odyometri, tozlu işte akciğer grafisi ve SFT, ağır işte EKG tipik kalemlerdir. Mobil aracımızın izin belgesi altı tetkiki kapsar: PA akciğer grafisi, odyometri, SFT, EKG, göz fonksiyonları ve numune alma.
Tarama sonuçlarını kim değerlendirir?
İşyeri hekimi. Tetkik sonucu tek başına hüküm taşımaz; işe uygunluk değerlendirmesinin girdisidir. Sağlık raporunu hekim düzenler; gezici araç ya da tetkik merkezi rapor düzenlemez.
Tarama işyerinde mi yapılır, merkezde mi?
İkisi de mümkündür. Mobil sağlık tarama aracımız işyerinize gelir ve tetkikleri vardiya takvimine göre araçta yapar; Bursa Nilüfer'deki sabit tıbbi tetkik merkezimiz de aynı tetkikleri yapar. Çalışan sayınıza göre öneririz.
Tarama için ne kadar önceden başvurmalıyız?
Gezici araç hizmeti için İSG-KATİP üzerinden karşılıklı onaylı sözleşme ve taramadan en az yedi gün önce bildirim şarttır. Çalışan listesi ve vardiya planıyla iki hafta öncesinden planlamak rahat bir takvim verir.
Kaynaklar ve mevzuat
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, md.15 (RG 28339, 30.06.2012)
- Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 31725, 20.01.2022)
- İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği
- Mobil sağlık tarama aracı · yetki belgelerimiz
Son gözden geçirme: 24.09.2026.
Taramayı planlayalım
Çalışan sayınızı, ilinizi ve tehlike sınıfınızı yazın; aynı gün planlama görüşmesi yapalım.
Teklif iste