Mobil Sağlık Tarama Aracı

Mobil sağlık tarama aracı nedir? (6331 md.15 çerçevesi)

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md.15, işverene çalışanların sağlık gözetimini yaptırma yükümlülüğü verir: işe girişte, iş değişikliğinde, uzun süreli işten uzaklaşma sonrası dönüşte ve işin devamı süresince düzenli aralıklarla sağlık muayenesi zorunludur. Bu muayenelere eşlik eden tetkiklerin nerede yapılacağını ise Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (RG 31725, 20.01.2022) düzenler: tetkikler sabit tıbbi tetkik mekânında ya da gezici iş sağlığı aracıyla doğrudan işyerinde yapılabilir (Md.14).

Mobil sağlık tarama aracı, bu ikinci seçeneğin kendisidir: Sağlık Bakanlığınca izin belgesi verilmiş, tetkik cihazları kalibrasyonlu, kayıt ve numune zinciri kurallı bir araç. Aracın yapabileceği tetkikler izin belgesinde tek tek sayılır; belgede yazmayan tetkik yapılamaz, araçta tedavi uygulanamaz.

Araçta hangi tetkikler yapılır?

Gözetim OSGB'nin gezici iş sağlığı aracının izin belgesi (no 10563) şu altı tetkiki kapsar:

Hangi çalışana hangi tetkikin gerektiğine işyeri hekimi karar verir; bu idari bir tercih değil hekimlik kararıdır. Görüntüleme ve ölçüm cihazlarının kalibrasyonu, yani cihazın doğru ölçtüğünün düzenli olarak doğrulanması, izin belgesinin ayrılmaz parçasıdır.

Sahada süreç nasıl işler?

Tarama, kapıya habersiz gelen bir araçla değil, önceden onaylanmış bir sözleşmeyle yapılır.

1. 01

   Kapsam

   İşyeri hekimi, işin riskine göre hangi çalışana hangi tetkikin gerektiğini belirler. Gürültülü hatta işitme testi, tozlu işte akciğer filmi atlanmaz.

2. 02

   Sözleşme ve bildirim

   İSG-KATİP üzerinden karşılıklı onaylı sözleşme yapılır; tarama, en az yedi gün önce bildirilir. İkisini de biz yürütürüz.

3. 03

   Araç işyerinize gelir

   Gün ve saat vardiyaya göre kurulur. Tetkikler araçta yapılır; her çalışan işbaşından yalnızca kısa süre ayrılır, hat durmaz.

4. 04

   Kimlik doğrulama

   Tetkik, kimliği doğrulanmayan çalışana yapılamaz. Her kayıt kişiye bağlanır.

5. 05

   Sonuçlar hekime gider

   Numuneler ruhsatlı laboratuvara aktarılır ve alındıktan sonra en geç kırk sekiz saat içinde analiz edilir. Görüntü ve ölçümler işyeri hekimine iletilir.

6. 06

   Değerlendirme ve telafi

   İşe uygunluk değerlendirmesini işyeri hekimi yapar; şüpheli bulgu ileri tetkike yönlendirilir. Tarama günü izinli olan çalışan için telafi planlanır.

Yasal geçerlilik: mobil araçta yapılan tetkik sabit merkezle eşdeğerdir

Gezici araçta yapılan tetkik ile sabit bir merkezde yapılan tetkik arasında geçerlilik farkı yoktur. Belirleyici olan üç şart vardır: aracın Sağlık Bakanlığı izin belgeli olması, tetkiklerin belgede yazan kapsamda yapılması ve sonuçların işyeri hekimince değerlendirilmesi.

Bir sınır da nettir: gezici araç tetkik yapar, sağlık raporu düzenlemez. İşe uygunluk değerlendirmesi ve rapor, tetkik sonuçlarını alan işyeri hekiminindir. Çalışanın sağlık bilgileri gizli tutulur; sağlık gözetiminin maliyeti işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz (6331 md.15/4-5).

Yetki ve belgeler: “yerinde” hizmetin hukuki omurgası

Mobil sağlık taraması üç belgenin birbirine bağlı zinciriyle verilir. Üçü de e-Devlet üzerinden doğrulanabilir:

• OSGB Yetki Belgesi OSGB-236 — T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 09.01.2014. Çatı belgedir; diğer ikisi bunun üzerine alınır.
• Gezici İş Sağlığı Aracı Faaliyet İzin Belgesi 10563 — T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü / Bursa İl Sağlık Müdürlüğü, 13.01.2025. Bu sayfadaki hizmetin yasal temeli.
• Sabit Tıbbi Tetkik Mekânı İzin Belgesi 10326 — aynı Bakanlık, 03.04.2026. Araç dışında, merkezde yapılan tetkikler için.

Belgelerin tamamı yetki belgelerimiz sayfasındadır.

Sabit merkez mi, mobil sağlık aracı mı?

İkisi de yasal, ikisi de bizde var. Fark üretim kaybındadır: on çalışanın merkeze gelmesi kolaydır; üç vardiyalı bir fabrikada üç yüz çalışanın sırayla hattan ayrılıp gidip gelmesi günler alır. Araç, taramayı vardiya takvimine gömer: her çalışan işbaşından yalnızca kısa süre ayrılır.

Bursa ve komşu illerde işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı hizmetimizi tamamlar; diğer illerde mevcut işyeri hekiminizle çalışır, sonuçları ona teslim ederiz.

Kimler için zorunlu? Tehlike sınıfı ve periyot

Sağlık gözetimi her işyeri için zorunludur; sıklık işyerinin tehlike sınıfına göre değişir. Periyodik muayene aralığı en geç çok tehlikeli sınıfta 1 yıl, tehlikeli sınıfta 3 yıl, az tehlikeli sınıfta 5 yıldır; işyeri hekimi işin riskine göre bu süreleri kısaltabilir. Tehlike sınıfınızı NACE kodunuzla öğrenebilirsiniz.

Gürültülü, tozlu, kimyasal maruziyetli ve yüksekte çalışma içeren işlerde tetkik kapsamı genişler: odyometri, akciğer grafisi ve SFT bu işlerde atlanmaz. Kapsamı işyeri hekimi belirler, aracımız belgede yazan sınırlar içinde uygular.

Sıkça sorulan sorular

Kaynaklar ve mevzuat

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, md.15 — Sağlık gözetimi (RG 28339, 30.06.2012)
• Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, Md.5 ve Md.14 — gezici iş sağlığı aracı (RG 31725, 20.01.2022)
• İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği — tehlike sınıfı ve periyodik muayene aralıkları
• T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü — gezici iş sağlığı aracı faaliyet izni · ÇSGB İSGGM — OSGB yetki belgesi
• Gözetim OSGB yetki belgeleri: OSGB-236 · 10563 · 10326 (belgeler)

Son gözden geçirme: 24.09.2026. Mevzuat değişikliklerinde bu sayfa güncellenir.